Kultura łowiecka

  

Główna

 Siedlecka Kraina Świętego Huberta w swojej nazwie odnosi się do tradycji, kultury, zwyczajów i obyczajów łowieckich. W skład tej krainy wchodzi 6 powiatów: Garwolin, Łuków, Mińsk Mazowiecki, Sokołów Podlaski, Węgrów oraz Siedlce. Obszar ten, administracyjnie nosi nazwę Okręgu Siedleckiego Polskiego Związku Łowieckiego, któremu podlega 32 macierzyste koła łowieckie oraz 53 koła zamiejscowe.
Historycznie i etnograficznie Siedlecka Kraina Łowiecka to Podlasie, Wysoczyzna Siedlecka, oraz południowe Mazowsze. Na ziemiach tych urodzili się, mieszkali lub tworzyli wielcy twórcy polskiej kultury narodowej. Do największych należeli między innymi: Joachim Lelewel – Żelechów, Władysław Reymont – Chlewiska, Henryk Sienkiewicz – Wola Okrzejska, Leon Wyczółkowski – Huta Miastkowska, Miron Białoszewski – Garwolin. XIX – wieczne porzekadło: „Laski, piaski i karaski to szlachcic podlaski” nie w pełni definiuje ówczesny stan szlachecki tej krainy. W rzeczywistości wśród tych „lasków, karasek i piasków szlachta podlaska i drobna szlachta zaściankowa namiętnie polowała. W drewnianych dworkach, okazałych dworach i luksusowych pałacach z czcią i z szacunkiem kultywowano tradycje, zwyczaje, język łowiecki i kuchnię myśliwską. Reprezentacyjne komnaty, sale kominkowe i biblioteki dekorowano trofeami myśliwskimi oraz dziełami sztuki o tematyce myśliwskiej. Najstarszą budowlą jest późnogotycki zamek w Liwie (XV w.) nad Liwcem, własność książąt mazowieckich - pamiętający czasy polowań królów polskich. Obecnie w zamku liwskim znajduje się muzeum – zbrojownia z bardzo bogatą kolekcją dawnej broni myśliwskiej.

Komunikaty
Władze i Organy
Galeria foto
Trofea
Strzelectwo
Kultura łowiecka
Odznaczenia
Koła łowieckie

Kynologia

Druki

Edukacja

    
        Okazałe pałace w Starej Wsi, Sterdyni, Mińsku Mazowieckim, Maciejowicach to dziś perły kultury i architektury tamtych czasów. Pałac w Maciejowicach (XVI – XVII w.) dawna rezydencja rodu Zamoyskich do zakończenia II Wojny Światowej jest własnością Nadleśnictwa Garwolin. W odrestaurowanych pałacowych salach garwolińscy leśnicy stworzyli okazałą „Leśną Izbę Edukacyjną” z bogatą kolekcją trofeów i akcesoriów myśliwskich. Ozdobą kolekcji jest prawdopodobnie autentyczny medalion jelenia pozyskanego przez właściciela dóbr maciejowickich hr. Zamoyskiego. W pałacu tym zakończył wyzwoleńczą batalię o wolną Polskę Tadeusz Kościuszko po przegranej bitwie pod Maciejowicami w 1794 roku. W pobliskiej Krępie znajduje się dawny pałacyk myśliwski Zamoyskich, obok którego w 1861 r. w czasie manifestacji patriotycznej 20 tys. chłopów i rzemieślników czapkami usypało kopiec na cześć Kościuszce. Bardzo bogatą historię ma również pałac Ogińskich w Siedlcach. To właśnie ta szlachta zaprawiona w polowaniach, miłująca wolność i polskość wzięła na siebie cały ciężar dwóch wielkich zrywów narodowo – wyzwoleńczych - Powstania Listopadowego i Powstania Styczniowego. Podstawową bronią powstańców była broń myśliwska.
      W 1975 roku powstaje siedlecka organizacja łowiecka. Grono myśliwych z Siedlec, Garwolina, Mińska Mazowieckiego, Łukowa, Sokołowa i Węgrowa organizuje od podstaw struktury wojewódzkie PZŁ. W kwietniu 1980 roku w „Sali Białej” Centrum Kultury i Sztuki w Siedlcach czynna jest „Wojewódzka Wystawa Łowiecka”. Wśród trofeów myśliwskich jest eksponowanych ponad 30 okazów brązowo - srebrno i złoto - medalowych. Myśliwi województwa siedleckiego na wystawie pokazali również rzeźby, obrazy, medale, statuetki oraz wiele fotografii przyrodniczych. WRŁ ustanawia medal „Za Zasługi dla Łowiectwa Siedleckiego”, który eksponowany jest między innymi na tej wystawie.
Na II wystawie łowieckiej w Siedlcach w 1983 roku z okazji 60 - lecia PZŁ w logo wystawy został umieszczony bóbr. Wystawy myśliwskie mobilizują myśliwych do kolekcjonerstwa trofeów i dzieł sztuki oraz książek o tematyce przyrodniczej i łowieckiej. Stanisław Kurylak z Sokołowa, rodzina Peryczów, Andrzej Czeczko, Wincenty Dmowski, Adam Wróblewski, Zbigniew Szlagowski, Adam Stępniak, Igor Bloch, Roman Wolski z Siedlec, Jerzy Radliński, Henryk Witak, Marian Cabaj, Eugeniusz Ochnio, Andrzej Turek, Zbigniew Mikulski, Włodzimierz Górski, Jan Karwowski i Jerzy Tarański z Garwolina, Stanisław Osypiński z Łukowa, Mieczysław Bziuk, Kazimierz Kupczyk z Mińska Mazowieckiego, to znani kolekcjonerzy i zbieracze, bez których nie odbyłaby się żadna wystawa łowiecka.
Siedlecki prawnik i myśliwy Ryszard Czwarnog jest również znanym malarzem scen myśliwskich i pejzaży. Również siedleccy artyści plastycy w swoich pracach przedstawiają motywy myśliwskie i przyrodnicze. Pejzaże Mariana Turka, Mariana Gardzińskiego, Barbary Rękawek, Antoniego Wróblewskiego, Andrzeja Sołtysiuka, grafiki i rysunki Ireneusza Parzyszka, Kazimierza Szwajnowskiego, obrazy, rzeźby i medale Eugeniusza Ochnio przedstawiają piękno naszej siedleckiej przyrody.
       Siedlecki okręg jest organizatorem wielu imprez kulturalnych, myśliwskich, konkursów kynologicznych. Każdej imprezie towarzyszy oprawa artystyczna – koncerty muzyki myśliwskiej, plakaty okolicznościowe. Statuetki i medale towarzyszące tym imprezom prezentują duży poziom artystyczny i są poszukiwane przez kolekcjonerów i zbieraczy oraz przez samych myśliwych. Na szczególną uwagę zasługują statuetki i medale rocznicowe siedleckich kół. Medale i statuetki rocznicowe wykonywane są w różnych technikach. Większość z nich wykonywana jest w odlewni braci Korniluków w Siedlcach. Oprócz wartości artystycznych, te małe formy rzeźbiarskie mają wartość dokumentalną, a niektóre już historyczną. Nadają polowaniom i łowiectwu dodatkowy wymiar kulturowy - piękno, magia nieuchwytny nastrój, dramaturgia polowania i cud natury - zatrzymane zostają w kawałku metalu.
Każdy myśliwy chce zatrzymać dla siebie na trwałe chociaż cząstkę polowania. Zdobycie medalowego trofeum jest największym sukcesem. Świadczy to o profesjonalizmie myśliwego oraz prowadzeniu prawidłowej gospodarki łowieckiej. Od stuleci w całej Europie upolowana zwierzyna dostarczała trofeów, które eksponowane były w specjalnych salonach myśliwskich, lub były ozdobą salonów, reprezentacyjnych holi, bibliotek i sal kominkowych. Każda zwierzyna dostarczała innego trofeum. Poroża łosi, jeleni, danieli, sarn przechodziły specjalny proces preparowania, a później oprawy na tarczach i deskach. Oręż dzika specjalnie oprawiony na desce pokazywał potęgę i siłę tego zwierza. Ze szczególnych okazów robiono medaliony i całe wypchane zwierzęta. Skóry z wielkich drapieżników przedstawiane są ze spreparowanymi głowami i z rozwartymi szczękami ukazującymi kły drapieżnika, co nadaje dzikości i drapieżności trofeum. Medaliony dzików od stuleci są bardzo modne i trwałe. Są ozdobą każdej kolekcji i wystawy przyrodniczo-łowieckiej. Dobrze eksponują się i w stylowych i nowoczesnych wnętrzach. W okręgu siedleckim dzika jest dużo, czyni on spustoszenia w uprawach rolnych, jest trudny do upolowania. 
        Plastyczne oprawy trofeów zmieniają się wraz ze stylami i modą, często same w sobie są dziełami sztuki rzeźbiarskiej, snycerskiej i zdobniczej. Medalion z lisa może być na równi z rekordowym dzikiem, jeleniem, rogaczem czy danielem. Spreparowane okazy i medaliony dużych zwierząt wymagają obszernych, dużych wnętrz. Trofeum z dzika stanowi również sam oręż. Szable i fajki eksponowane są na drewnianych tarczach, bardzo prostych lub bogato rzeźbionych. Zajmują niewiele miejsca, ale są bardzo mocnym akcentem dekoracyjnym w wystroju wnętrz. Siedlecka Kraina Św. Huberta obfituje w sarny. Między Wisłą a Bugiem są to podstawowe zwierzęta łowne o medalowych parostkach. Zdobywcami złoto - medalowych rogaczy są min. J. Gołoś – Łochów – 180,88 CIC, Andrzej Czeczko – Łochów – 173,07 CIC, Stanisław Kurylak – Sokołów Podlaski – 172,63 CIC, Czesław Kadej – Siedlce – 172,60 CIC, Wiesław Szeląg – Garwolin – 172,50 CIC, Włodzimierz Krasowski – Garwolin – 158,63 CIC.
W parostkach sarn rogaczy występuje najwięcej anomalii. Myłkusy i perukarze są bardzo cennymi trofeami. Sarna posiada lekką, delikatną, proporcjonalną sylwetkę, piękną rdzawą suknię letnią i duże wyraziste oczy zwane w języku myśliwskim świecami. Jest perłą podlaskiej przyrody, prawdziwą ozdobą „podlaskich lasków, piasków i karasek”. Parostki sarn rogaczy są podstawą wszelkich kolekcji myśliwskich okręgu siedleckiego. Ze względu na małe rozmiary, trofea z sarny pasują do współczesnych wnętrz i wystroju reprezentacyjnych sal. Pełna gracji sylwetka sarny często występuje w literaturze dziecięcej, w malarstwie i w rzeźbie. Jest również częstym bardzo wdzięcznym i wymownym motywem medali i statuetek.
Polowania zbiorowe są specyficzną formą sportowej rywalizacji. Większość polowań w kołach okręgu siedleckiego PZŁ kończy się ogniskiem, pokotem zwierzyny i dekoracją „Króla Polowania”. Nagrody dla króli bywają różne, od symbolicznego „złomu” wpiętego w kapelusz, akcesoriów myśliwskich, aż po bardzo wyszukane formy dyplomów, medali, statuetek, pucharów, rogów myśliwskich. Dekoracja króla odbywa się zawsze przy pokocie zwierzyny przy hejnałach myśliwskich. Każdy tytuł „Króla Polowania” nobilituje myśliwego, świadczy o jego kunszcie myśliwskim, znajomości zwierzyny i dużych umiejętnościach strzeleckich. W salonach myśliwskich odznaczenie „Król Polowania” zawsze wisi w eksponowanym miejscu, często przy „królewskim” trofeum zwierzyny pozyskanej na polowaniu.
Edukacja przyrodnicza, łowiecka i ekologiczna ma podstawowe znaczenie w wychowaniu dzieci i młodzieży. Klimat i środowisko naturalne poddawane są ciągłej niszczącej presji współczesnego świata. Trzęsienia ziemi, nagłe załamania pogody połączone z huraganami i nawałnicami, ocieplenia klimatu, obniżenie poziomu wód gruntowych i wieloletnie susze, to wynik niekontrolowanej eksploatacji zasobów środowiska naturalnego i technologicznego rozwoju. We współczesnym świecie brakuje miejsca dla zwierząt, gadów, płazów i owadów. Nierozważne eksperymenty naukowe i genowe wyzwalają mutacje groźne dla człowieka np. afrykańska pszczoła miodna zwana „pszczołą zabójczynią”.
Polskie Lasy Państwowe i Polski Związek Łowiecki z powodzeniem realizują „Program Edukacji Przyrodniczej”. Edukacyjne izby leśne znajdują się w każdym Nadleśnictwie. W Hucie Garwolińskiej od sześciu lat funkcjonuje „leśna ścieżka przyrodniczo-kulturowa” o długości 3 km. Organizatorami ścieżki są Nadleśnictwo Garwolin, Kółko Myśliwskie w Garwolinie i Starostwo Powiatowe w Garwolinie. Koło ma pod opieką trzy przystanki poświęcone łowiectwu. Na trasie ścieżki spotyka się codziennie spacerujących, często całe rodziny i wycieczki szkolne.
W końcu lat 90. w Cyganówce k. Wilgi myśliwi i leśnicy wybudowali wolierę adaptacyjną do introdukcji daniela w łowiska garwolińskie. Po kilku latach prowadzący wolierę leśniczy i myśliwy Krzysztof Musiński, przekształcił ją w zwierzyniec adaptacyjny gromadzący zwierzynę płową i dziki. Mieszkańcami zwierzyńca w Cyganówce są dziki, jelenie, daniele i sarny pochodzące z wypadków, nielegalnej hodowli, nadwyżek z ogrodów zoologicznych. Po okresie adaptacji w wolierze półotwartej zwierzyna opuszcza ogrodzenie i wraca do środowiska, skąd została zabrana. Zwierzyniec jest znany w całej Polsce dzięki programom telewizyjnym. Krzysztof Musiński oprowadzając wycieczki szkolne po zwierzyńcu, barwnymi opowiadaniami i gawędami o zwierzynie uczy dzieci miłości i szacunku dla przyrody. Jesienią i w zimie, dzieci po zwiedzeniu zwierzyńca jadą z leśniczym do lasu, do paśników i poletek dokarmiać zwierzynę. Prowadzenie takiego zwierzyńca wymaga dużo pieniędzy, bez wsparcia Nadleśnictwa, okolicznych kół łowieckich i sponsorów działalność gospodarczo-hodowlana i edukacyjna zwierzyńca byłaby niemożliwa.
       W 2003 roku w rocznicę 80-lecia PZŁ, w Muzeum Regionalnym w Siedlcach otwarto dużą wystawę przyrodniczo-łowiecką. Jednym z działów tej ekspozycji była pokonkursowa wystawa fotografii pt. „Nadbużański Park Krajobrazowy”. Fotografie były plonem pleneru fotograficznego zorganizowanego przez Miejski Ośrodek Kultury w Siedlcach. Współpraca siedleckiej organizacji łowieckiej z Ligą Ochrony Przyrody oraz z Akademią Podlaską, to konkursy przyrodnicze dla dzieci oraz cykle seminariów i prelekcji wybitnych naukowców przyrodników i ekologów.
Popularyzacja łowiectwa odbywa się również w kołach siedleckich. Współpraca kół ze szkołami to wspólne wyjazdy w łowiska na dokarmianie zwierzyny, to wspólne ogniska, to konkursy dla dzieci na corocznych uroczystościach św. Huberta.
      Dla uczczenia 80. rocznicy Polskiego Związku Łowieckiego i 80-lecia Lasów Państwowych, myśliwi i leśnicy okręgu siedleckiego ufundowali grotę św. Huberta w Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Górkach k. Garwolina. Grota jest wotum wdzięczności Matce Bożej Fatimskiej i św. Hubertowi za 80 lat istnienia PZŁ i LP, za boskie dary „Siedleckiej Krainy św. Huberta”. Grota jest miejscem spotkań leśników i myśliwych. Każdego roku w pierwszą sobotę października w Sanktuarium odbywa się uroczysta msza myśliwska Hubertowska z udziałem myśliwych i leśników oraz kilku tysięcy pielgrzymów - pątników. W okresie od pierwszej soboty maja do pierwszej sobory października, co miesiąc, odbywają się w tym Sanktuarium nabożeństwa MB Fatimskiej gromadzące tysiące ludzi z całej Polski. Całą oprawę mszy Hubertowskiej – czytania, śpiewy, dary, modlitwy wiernych, prowadzą leśnicy i myśliwi. Częścią duchową groty jest „Święta Księga Zmarłych Leśników i Myśliwych”. Do księgi wpisywani są zmarli w danym roku myśliwi i leśnicy, ich nazwiska odczytywane są na tych mszach w ich intencji te msze są odprawiane. W grocie na ścianach umieszczone są tablice rocznicowe PZŁ i LP oraz rzeźba św. Huberta siedzącego na skałach. U jego stóp rozłożone są dębowe liście z brązu z nazwami kół łowieckich i nazwiskami indywidualnych fundatorów. Na grotę spogląda okazały jeleń z krzyżem na głowie wykonany w brązie. Poroże tego jelenia to odlew autentycznego wieńca jelenia pozyskanego w Adamowie k. Łukowa przez Eugeniusza Kraśniewskiego, członka WKŁ 304 „Ryś” w Adamowie. Obok groty w 80-lecie LP w 2004 roku został posadzony przez leśników garwolińskich dąb „Nadzieja” dla uczczenia tej rocznicy i dalszego istnienia Lasów Państwowych. Pomysłodawcą, projektantem i wykonawcą groty jest E. Ochnio. Jest to pierwsza i jedyna grota św. Huberta w Polsce.
W łowiectwie europejskim bardzo żywy jest kult św. Huberta. Po powstaniu PZŁ w 1923 roku, w godle naszej organizacji umieszczony został krzyż św. Huberta. W historii PZŁ znak ten trzykrotnie przechodził zmiany. Wraz ze zmianami ustrojowymi w Polsce po roku 1989 do PZŁ powróciło pierwsze godło z krzyżem św. Huberta. Zmiany te najlepiej widać na sztandarach związkowych i głowicach drzewców sztandarowych.
      W ostatnich latach przybyło sztandarów w siedleckich kołach łowieckich. Sztandary posiadają następujące koła łowieckie: KŁ „Las” w Siedlcach, KŁ „Bojmie” w Lesie Jaworskim, KŁ „Mińsko-Mazowieckie” w Mińsku Mazowieckim, WKŁ 304 „Ryś” w Adamowie, KŁ „Kółko Myśliwskie” w Garwolinie, KŁ „Sokół” w Sokołowie Podlaskim, KŁ „Cyranka” w Jadowie, KŁ „Gaj” w Czarnowężu, KŁ „Jedlina” w Piasecznie, WKŁ 305 „Szarak” w Jaźwinach. Życiorys i postać św. Huberta inspiruje od pokoleń artystów. Jest obecny w literaturze, malarstwie, rzeźbie, medalierstwie. Często znak jego świętości sprowadzany jest do poroża jelenia z krzyżem na głowie. W dawnym obrzędzie chrztu myśliwego, po upolowaniu pierwszego zwierza, dokonujący tego ceremoniału, przeważnie łowczy koła, wymawiał „formułkę”: „W imię Boga, św. Jerzego i św. Michała mianuję Cię Rycerzem św. Huberta, bądź wiernym jego wyznawcą”… Następnie czynił złomem umaczanym w farbie zwierza znak krzyża św. Huberta na odkrytym czole klęczącego myśliwego. Zwyczaj ten w uproszczonej formie kultywowany jest do dziś w naszych kołach.
Współczesne łowiectwo to zagadnienie szeroko wkraczające w dziedziny kultury, filozofii, etyki i gospodarki. Korzysta z najnowszych osiągnięć naukowych, technicznych i technologicznych. Kultura łowiecka opierająca się na dawnej tradycji i obyczajach ulega również przekształceniom. Wielu myśliwych z powodzeniem zajmuje się fotografią przyrodniczą. 

 

 

 


RELACJA z obchodów Ogólnopolskiego Hubertusa Węgrowskiego - 2016

 


WYNIKI KONKURSU FOTOGRAFICZNEGO p.t. „Zrównoważony Rozwój – Dla Przyrody i Człowieka” zorganizowanego przez Komisję Popularyzacji Łowiectwa, Etyki, Tradycji i Zwyczajów Łowieckich oraz Komisji oraz Komisję Ochrony Środowiska i Architektury Krajobrazu przy Okręgowej Radzie Łowieckiej w Siedlcach